Amortisör Bittiği Nasıl Anlaşılır? 5 Basit Test

Amortisörler yavaş yavaş yıprandığı için sürücüler çoğu zaman farkı hissetmez; araç zamanla daha fazla sallanır, virajda yatar ve fren mesafesi uzar. Amortisör bittiği nasıl anlaşılır sorusunun cevabı, birkaç basit gözlemde saklıdır. Bu yazıda amortisörün görevini, bitmiş amortisörün belirtilerini ve evde yapabileceğiniz 5 testi anlatıyoruz.
Amortisör Ne İşe Yarar?
Süspansiyon yayları yoldaki darbeleri emer; ancak yay tek başına bırakıldığında defalarca salınır. Amortisör, içindeki hidrolik yağ ve valfler sayesinde bu salınımı söndürerek tekerleğin yolla sürekli temas etmesini sağlar. Bu nedenle amortisör yalnızca konfor değil, fren, viraj ve yol tutuşu açısından da kritik bir güvenlik parçasıdır. Yol tutuşu hakkında Yol Tutuşu Nedir? yazımıza göz atabilirsiniz.
Amortisör Bittiğinde Görülen Belirtiler
- Tümseklerden sonra aracın birkaç kez yaylanması
- Virajlarda gövdenin fazla yatması, aracın “yüzer” gibi hissettirmesi
- Sert frende aracın burnunun aşırı dalması, kalkışta arkanın çökmesi
- Yüksek hızda ve yan rüzgârda aracın kararsızlaşması
- Bozuk yolda tıkırtı ve vuruntu sesleri
- Lastiklerde düzensiz, dalgalı (çanak) aşınma
- Fren mesafesinin uzaması ve ABS’nin daha sık devreye girmesi
Amortisör Bittiği Nasıl Anlaşılır? 5 Basit Test
1. Zıplama (Bastırma) Testi
Aracın bir köşesine çamurluğun üzerinden tüm ağırlığınızla birkaç kez bastırıp aniden bırakın. Sağlam amortisörde araç bir kez yükselip yerinde durur. Araç iki veya daha fazla kez yaylanıyorsa o köşedeki amortisör zayıflamıştır. Testi dört köşe için ayrı ayrı yapın.
2. Yağ Kaçağı Kontrolü
Tekerleğin arkasından amortisör gövdesine bakın. Gövdenin üzerinde yağlı, tozla kaplanmış bir tabaka varsa amortisör keçesi kaçırıyordur. Kaçak yapan amortisör kısa sürede etkinliğini yitirir.
3. Lastik Aşınması Kontrolü
Lastik sırtında yer yer çukurlaşmış, dalgalı bir aşınma deseni varsa tekerlek yolda zıplıyor demektir. Bu desen genellikle amortisör yorgunluğunu gösterir. Lastik basıncı ve aşınma ilişkisi için Araba Lastik Basıncı Kaç Olmalı? yazımıza bakabilirsiniz.
4. Fren Testi
Güvenli ve boş bir alanda orta şiddette fren yapın. Aracın burnu aşırı dalıyor ve fren sonrası geriye doğru sallanıyorsa ön amortisörler zayıf olabilir.
5. Sürüş Hissi ve Ses Testi
Bozuk yolda yavaşça ilerlerken tıkırtı ve vuruntu sesi, yüksek hızda ise aracın yalpalaması dikkat edilmesi gereken işaretlerdir. Sesler amortisörün yanı sıra takoz, rotil veya salıncak burçlarından da gelebilir. Direksiyon kaynaklı sesler için Araba Direksiyonu Çevirince Ses Gelmesi yazımızı okuyabilirsiniz.
Amortisör Testi Sonuçlarını Yorumlama
| Test | Sağlam | Zayıf / bitmiş |
|---|---|---|
| Zıplama testi | 1 kez yükselip durur | 2 veya daha fazla salınım |
| Görsel kontrol | Gövde kuru | Yağlı, tozlu gövde |
| Lastik aşınması | Düzgün | Dalgalı, çanak şeklinde |
| Fren | Dengeli | Burun aşırı dalar |
| Sürüş | Stabil | Yalpalama, tıkırtı |
Kesin sonuç için birçok muayene istasyonu ve servis, amortisör test cihazıyla her tekerleğin yol tutuş yüzdesini ölçebilir.
Amortisör Kaç Km’de Değişir?
Genel olarak amortisörlerin 60.000-100.000 km arasında kontrol edilmesi ve gerekirse değiştirilmesi önerilir. Bozuk yollar, ağır yük ve sert sürüş bu süreyi kısaltır.
Amortisör Değişiminde Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Amortisörler aks bazında çift olarak (iki ön veya iki arka) değiştirilmelidir.
- Değişim sırasında amortisör takozları, toz körükleri ve tampon lastikleri de kontrol edilmeli, gerekirse yenilenmelidir.
- Ön amortisör değişiminden sonra rot-balans ayarı yaptırılmalıdır. Bkz. Sente Ayarı Nedir?
- Havalı süspansiyonlu araçlarda süreç farklıdır; bu sistemler için Air Süspansiyon Muayeneden Geçer mi? yazımıza bakabilirsiniz.
Süspansiyonun bağlı olduğu şasi yapısı hakkında genel bilgi için Şasi maddesine göz atabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Amortisör Bittiği Nasıl Anlaşılır?
Aracın bir köşesine bastırıp bıraktığınızda birden fazla yaylanması, gövdede yağ kaçağı, dalgalı lastik aşınması ve virajda fazla yatma en net belirtilerdir.
Biten Amortisörle Araç Kullanılır Mı?
Kullanılabilir ama fren mesafesi uzar, virajda ve ıslak zeminde yol tutuşu azalır. Güvenlik için en kısa sürede değiştirilmelidir.
Tek Amortisör Değiştirilir Mi?
Önerilmez. Aynı akstaki iki amortisör farklı sönümleme yapacağı için araç dengesiz davranır. Çift olarak değiştirilmelidir.
Amortisör Kaç Km Gider?
Kullanıma bağlı olarak genellikle 60.000-100.000 km arasında yorulmaya başlar. Bozuk yollarda bu süre kısalabilir.
Amortisör Yağ Kaçırırsa Ne Olur?
Yağ eksildikçe sönümleme kaybolur. Kaçak yapan amortisör kısa sürede biter ve değiştirilmesi gerekir.