Ateşleme Bobini Arızası Nasıl Anlaşılır? Bobin Testi

Benzinli motorlarda bujinin kıvılcım çakabilmesi için gereken yüksek voltajı ateşleme bobini üretir. Bobinlerden biri zayıfladığında motor tekler, titrer ve güç kaybeder. Bobin arızası belirtileri çoğu zaman buji arızasıyla karıştırılır. Bu yazıda bobinin görevini, arıza belirtilerini ve bobini nasıl test edebileceğinizi anlatıyoruz.
Ateşleme Bobini Ne İşe Yarar?
Ateşleme bobini, akünün 12 voltluk gerilimini 20.000-40.000 volt seviyesine yükselten küçük bir transformatördür. İçinde birincil ve ikincil olmak üzere iki sargı bulunur. Motor beyni birincil sargıdaki akımı kestiği anda ikincil sargıda yüksek voltaj oluşur ve bujiye iletilir.
Bobin tipleri:
- Toplu (blok) bobin: Tek gövdede birden fazla çıkış; buji kablolarıyla bağlanır.
- Kalem (çubuk) bobin: Her silindirin üzerinde, doğrudan bujiye oturan ayrı bobin. Modern motorlarda en yaygın tiptir.
- Atık kıvılcım bobini: İki silindire aynı anda kıvılcım gönderen sistem.
Bobin Arızası Belirtileri
- Belirli bir silindirde tekleme: P0301, P0302 gibi kodlar hangi silindirin teklediğini gösterir.
- Motor arıza lambası: Tekleme şiddetliyse lamba yanıp söner.
- Rölantide titreme ve sarsıntı
- Gaz verince silkeleme, özellikle yokuşta ve yük altında.
- Çekiş kaybı, hızlanmada belirgin gecikme. Bkz. Araba Çekiş Düşüklüğü
- Yakıt tüketiminde artış ve egzozdan benzin kokusu
- Nemli ve yağmurlu havada artan tekleme: Çatlak bobin gövdesinden veya başlığından voltaj kaçağı.
Kodların anlamı için OBD Hata Kodları Nedir? yazımızdaki tabloya bakabilirsiniz.
Bobin mi, Buji mi? Nasıl Ayırt Edilir?
| Bulgular | Daha olası neden |
|---|---|
| Tek silindirde tekleme, buji yeni | Bobin |
| Tüm silindirlerde hafif tekleme | Bujiler, yakıt veya hava kaçağı |
| Bobin değişince tekleme başka silindire geçti | Bobin arızalı |
| Buji değişince tekleme başka silindire geçti | Buji arızalı |
| Tekleme aynı silindirde kaldı | Enjektör, kompresyon veya kablo |
Buji değişim zamanları ve buji arızası için Buji Ne Zaman Değişir? yazımızı okuyabilirsiniz.
Bobin Nasıl Test Edilir?
Yer Değiştirme Testi
Kalem bobinli motorlarda en pratik yöntemdir:
- Arıza kodunu okuyarak tekleyen silindiri tespit edin (örneğin P0302 = 2. silindir).
- Kontak kapalıyken 2. silindirin bobinini, örneğin 3. silindirin bobiniyle yer değiştirin.
- Kodları silin ve aracı çalıştırıp bir süre kullanın.
- Kod P0303 olarak değiştiyse arıza bobindedir. P0302 olarak kaldıysa sorun buji, enjektör veya o silindirin kendisindedir.
Direnç Ölçümü
Multimetreyle bobinin birincil ve ikincil sargı dirençleri ölçülüp üreticinin verdiği değerlerle karşılaştırılabilir. Ancak bu yöntem, yalnızca ısınınca veya yük altında arıza yapan bobinleri her zaman yakalayamaz.
Arıza Tespit Cihazı
Canlı verilerde silindir bazında tekleme sayaçları izlenebilir. Profesyonel servisler osiloskopla ateşleme sinyalini inceler.
Bobin Neden Arızalanır?
- Motor ısısı ve titreşim nedeniyle zamanla yalıtımın bozulması
- Aşınmış bujiler: Büyüyen tırnak aralığı bobini daha yüksek voltaj üretmeye zorlar.
- Buji yuvasına dolan yağ veya su (supap kapak contası kaçağı)
- LPG kullanımı: Daha yüksek ateşleme voltajı ihtiyacı
- Kalitesiz muadil parçalar
Supap kapağı contası kaçakları için Araba Yağ Kaçağı yazımıza göz atabilirsiniz.
Bobin Değişiminde Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Kalitesi belirsiz ucuz bobinler kısa sürede yeniden arızalanabilir; orijinal veya bilinen marka tercih edin.
- Bobin değişirken bujileri de kontrol edin; eski bujiler yeni bobini zorlar.
- Buji yuvasında yağ varsa önce kaçağı giderin.
- Bazı motorlarda bobinlerin hepsi benzer yaşta olduğundan birinin arızası diğerlerinin de yaklaştığını gösterir.
Bazı motorlarda bobin arızası kronik bir sorundur; örnek için Fiat Egea 1.4 Fire Kronik Sorunları yazımıza bakabilirsiniz. Bobinin bağlı olduğu ateşlemenin genel prensibi için İçten yanmalı motor maddesine göz atabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bobin Arızası Nasıl Anlaşılır?
Belirli bir silindirde tekleme, rölantide titreme, gaz verince silkeleme ve yanıp sönen motor arıza lambası en sık belirtilerdir.
Bobin Arızalıyken Araç Kullanılır Mı?
Kısa mesafede kullanılabilir ama tekleyen silindirden geçen yanmamış yakıt katalizöre zarar verebilir. Arıza en kısa sürede giderilmelidir.
Bobin Mi Buji Mi Arızalı Nasıl Anlarım?
Tekleyen silindirin bobinini başka bir silindirle yer değiştirin. Tekleme bobinle birlikte yer değiştiriyorsa arıza bobindedir.
Bobin Değişiminde Buji De Değişir Mi?
Bujiler yaşlıysa birlikte değiştirilmesi önerilir. Aşınmış bujiler yeni bobini de zorlayarak ömrünü kısaltır.
Yağmurlu Havada Tekleme Neden Olur?
Bobin gövdesindeki veya başlığındaki çatlaklardan nem girdiğinde voltaj kaçağı oluşur ve özellikle nemli havada tekleme artar.